• Een bewerkte foto van 'Bello' met de toepasselijke titel: "Museumstoomtram door de tijd heen."

    Gerda Holla
  • Heel Medemblik en Hoorn liepen uit bij de allereerste rit van de museumstoomtram in 1968.

    L.J.P. Albers
  • Ook dit jaar rijdt de museumstoomtram, net als op deze foto uit 2016, weer langs de tulpenvelden.

    Gerda Holla

Museumstoomtram 50 jaar

Het had zomaar zo kunnen zijn dat de museumstoomtram nu rondreed in Groningen. Maar in Hoorn was destijds opslagruimte voor de locomotieven. "Het is stom toeval dat die collectie hier terecht is gekomen." Dat is één van de verhalen die dit jaar vaker verteld zullen worden, het jaar dat de Museumstoomtram 50 jaar bestaat. 

Gerda Holla

René van den Broeke, sinds vijf jaar directeur van de Museumstoomtram Hoorn-Medemblik, legt vol enthousiasme uit hoe het destijds allemaal zo gekomen is: "Na de oorlog gingen de Nederlandse Spoorwegen heel snel moderniseren en werd er opslagruimte gezocht voor de oude stoomlocomotieven. Dat had overal kunnen zijn maar in Hoorn stond een werkplaats leeg, dat is de ruimte die we nu nog steeds gebruiken. Daar zijn in eerste instantie twee oude stoomtrams terecht gekomen."

EERSTE RIT Op 23 mei 1968, het was toen Hemelvaartsdag, had een landelijke vereniging van spoorwegbelangstellenden een excursie georganiseerd. René: "Ze hadden bedacht om met een paar oude spoorrijtuigen achter een locomotief vanuit Amsterdam naar Medemblik te rijden. Eerst over het gewone spoor naar Hoorn waar er een locomotief van ons werd voor gezet. En toen verder over de spoorlijn Hoorn-Medemblik die er al vanaf 1887 lag, maar waar de laatste jaren geen reizigers meer overheen gingen." Het werd een heel bijzondere dag waarvoor volgens René, getuige de foto's van die dag, heel Hoorn en Medemblik moeten zijn uitgelopen. "Het was voor het eerst dat er in Nederland een stoomtrein reed om een andere reden dan dat-ie iets moest vervoeren. Stoomtreinen waren echt buiten beeld geraakt en toen reed er weer éen. Omdat mensen het leuk vonden. Toen viel het kwartje, dit kunnen we wel vaker doen!"

VERANDERINGEN Inmiddels is er in de afgelopen vijftig jaar veel veranderd. "Het eerste jaar hadden we zo'n 1000 reizigers, het afgelopen jaar waren dat er 150.000. In de jaren '70 namen de bezoekersaantallen echt fors toe, toen is de boot tussen Medemblik en Enkhuizen er bij gekomen." Waar in de eerste jaren de focus op de techniek lag verschoof die in de loop der tijd naar de collectie. "Er zijn heel veel wagens uit het buitenland gekomen om achter de locomotieven te kunnen hangen zodat we door de toegenomen belangstelling alle mensen konden vervoeren." In de jaren '90 was er een directiewisseling en verschoof de aandacht naar de presentatie. "We zijn een museum dat over een deel van de Nederlandse vervoersontwikkeling gaat. We zijn toen veel meer rijtuigen gaan restaureren die vroeger bij de Nederlandse stoomtrambedrijven hebben gereden. Mooie teakhouten rijtuigen. En we hebben de stationsgebouwen gerestaureerd." En ook tegenwoordig is René vooral bezig met de beleving. "We hébben dit allemaal en het is de kunst om het zodanig te brengen dat het publiek het ook als een bijzonderheid ervaart," aldus René. Hierbij speelt de omgeving volgens René een belangrijke rol: "Als de tulpen in bloei staan en je rijdt door plaatsjes als Medemblik en Twisk...Het is Holland op z'n mooist." Toch zijn er volgens René nog lieden die niet in de gaten hebben hoe speciaal de stoomtram is. "Veel mensen hebben het idee van, ach, het is een leuk toeristisch treintje. En dat is natuurlijk ook wel zo maar in feite laten wij een rijdend museum zien.Het is een welbewust samengestelde collectie van locomotieven en wagens die vroeger ook echt in Nederland reden. En dat maakt het heel bijzonder." Dat werd vorig jaar onderstreept met de aankoop van een heel oud rijtuig uit Noord-Brabant. "Nu is er geen provincie meer in Nederland, waarvan wij niet iets hebben bewaard dat in die provincie gereden heeft."

JUBILEUMPROGRAMMA Het gouden jubileum van de stoomtram wordt dit jaar op diverse manieren gevierd. René: "Vanaf begin mei is het Bello atelier geopend. Dat is een route in de werkplaats waar bezoekers de collectie kunnen ontdekken. Op 7 en 8 juli komt er weer een Bello festival waarbij het de bedoeling is dat we met tien stoomlocomotieven gaan rijden. In oktober, en dat is meer voor de fijnproevers, gaan we een museaal evenement maken. Dan gaan we de museumlijn zó inrichten zoals hij er 100 jaar geleden uit moet hebben gezien en brengen we allerlei treinen bij elkaar om het tijdsbeeld van ons land in de jaren '20 te tonen." Meer info over de activiteiten dit jaar op: www.stoomtram.nl