• Andries Sijm (links) en Joop van Diepen steken vele uren in het verbeteren van het Westfries woordenboek.

    Theo Annes

Waarde van het West-Fries

De vraag rijst of het West-Friese dialect nog wel van deze tijd is. Vergeten willen we het blijkbaar niet, getuige het feit dat het West-Fries genomineerd is om toegevoegd worden tot de lijst van het immaterieel erfgoed van UNESCO. Voorlopig zijn er nog voldoende mensen die zich met hart en ziel inzetten voor het behoud van hun vertrouwde dialect.

Zo zijn Andries Sijm en Joop van Diepen met een team liefhebbers van het West-Fries, druk met een vernieuwde uitgave van het Westfries woordenboek. Jan Pannekeet heeft in 1984 zijn eerste versie uitgegeven , maar volgens Joop van Diepen, misten daar nogal wat woorden die er echt wel in moeten staan. Ook stond er het nodige in dat er eigenlijk niet in thuis hoorde. "We hebben uitgebreid overleg gehad met de dochter van Jan en uiteindelijk is zij akkoord gegaan om de versie van haar vader te gaan verbeteren." "Probleem was wel," vult Andries Sijm aan, "dat er geen digitaal bestand bestond van de eerste uitgave van het woordenboek. Ik heb dus eerst alles moeten digitaliseren om het werkbaar te maken voor het team dat sleutelt aan het woordenboek. Dat was een langdurige klus." Er blijkt veel belangstelling voor het woordenboek, dat geeft toch een brede interesse aan voor de taal. In het vernieuwde woordenboek worden niet alleen woorden toegevoegd en verwijderd, maar er gaat ook gewerkt worden met de nieuwe spellingsregels uit het Nederlands.

FACEBOOK Een van de middelen die ingezet wordt is de Facebook pagina van Westfriesland: Zo zegge wai dat! Daar worden de aanpassingen aan het woordenboek voorgelegd aan ruim 7700 leden, die daar hun zegje over kunnen doen. Medebeheerder van de pagina, Plien Brouwer, ziet de voordelen wel van de pagina, om het Westfriese woordenboek te verbeteren. "We hebben veel leden op de pagina die ook hun mening geven op de woorden die voorgelegd worden. Nu is dit een handig voordeel van de pagina, maar van oorsprong is het gewoon een plek om lekker in het West-Fries te teuten over onderwerpen van deze tijd. Zo hou je ook de jongere generaties betrokken bij het dialect." Peter Ruitenberg geeft al 37 jaar de Westfriese spreukenkalender uit. Hij is somber over het voortbestaan van zijn dialect. Hij ervaart dat er in West-Friesland soms een lichte schaamte is om West-Fries te spreken. "Het gaat verdwijnen, dat hou je niet tegen." Zo denkt kenner van het dialect Sjaak Steltenpool er ook over. 'Nog 1 of 2 generaties die zich er in verdiepen en dan is het over."

CREATIEF WESTFRIES Jaap Meester en Ina Broekhuizen van het Creatief Westfries zijn duidelijk positiever over het voorbestaan van hun geliefde dialect. Als hoeders van het West-Fries willen ze het pure van het dialect niet aantasten, maar het wel toegankelijk houden voor de volgende generaties. Ina Broekhuizen ziet de goede kanten. "Het is een echte spreektaal en daardoor geeft het je iets eigens, in een wereld die snel veranderd. Als schrijver geeft het haar ook meer mogelijkheden om van verschillende dingen de diepere betekenis duidelijk te maken." Jaap Meester vult aan dat er pas heel laat geschreven werk in het West-Fries is gepubliceerd. "Een echte taal, gebruikt voor het spreken en bovendien ouder dan het tegenwoordige Nederlands. Pas in de zestiende en zeventiende eeuw ontwikkelde zich een overkoepelende standaardtaal, het Algemeen Nederlands. Het was aanvankelijk vooral een schrijftaal. De dialecten bleven bestaan als spreektaal. Vanaf de tijd van de Republiek (1588-1795) lag het economische, bestuurlijke en culturele centrum in de Hollandse steden. En de standaardtaal die toen ontstond werd gebaseerd op het beschaafde taalgebruik van de Hollandse stedelingen. In die tijd werd er in onze streken uiteraard ook West-Fries gesproken."

JEUGD De jeugd in de regio gaat op verschillende manieren met hun eigen dialect om. De West-Friese teksten met de muziek van bijvoorbeeld Oôs Joôs doen het goed bij de jeugd en ook shirts met teksten als 'skoftig mooi' zijn populair. Volgens Andries Sijm heeft het woordenboek daar dan weer een meerwaarde. Die jonge gasten willen toch graag weten wat dat dan betekent. "Als je hart hebt voor het West-Fries dan moet je je best doen om het te behouden. Het moet eigentijds en bereikbaar zijn voor de nieuwe generatie. Maak het hip en happening." Ook volgens Ina Broekhuizen zijn er toch nog veel mensen, ook jongeren, die graag naar het taaltje luisteren, ook al spreken ze het zelf niet goed. "De taal, spraak en klank maken het dialect eigen." Jaap Meester voegt hier aan toe dat er altijd weer jeugd is die zich hier mee wil onderscheiden.