• Gerda Holla
  • Jacco Calis: - We beginnen bij het begin: de stichting van de stad Rome. -

    Gerda Holla

Ouders in de schoolbanken voor Grieks en Latijn

WEST-FRIESLAND Alle ouders van de gymnasiasten in de onderbouw van Werenfridus in Hoorn kregen onlangs een uitnodiging om deel te nemen aan lessen Grieks en Latijn. 65 ouders meldden zich aan. Jacco Calis, éen van vier docenten Klassieke Talen: "Blijkbaar is er een behoefte." En zo is er een flinke club ouders weer terug in de schoolbanken, voor een kennismaking van vijf bijeenkomsten met lessen Grieks en Latijn. 

door Gerda Holla

Op Tabor College Werenfridus volgen op dit moment zo'n 260 leerlingen Grieks en/of Latijn. Het aantal fluctueert een beetje maar de laatste jaren is er landelijk een bescheiden stijging te zien. Volgens Jacco leven we nu in een tijd waarin het nut van onderwijs vaak economisch wordt aangeduid -"kun je er later in je werk iets mee en levert het salaris op?"- en hebben de klassieke talen een ander nut, dan dat het leren van Latijn zo fijn is voor als je Italiaans of Spaans wilt leren -"ga dan gewoon die taal leren, als dat is wat je wilt'-, of als je medicijnen wilt studeren.

"Deze schoolvakken kunnen onze leerlingen veel dingen bijbrengen, waar ze altijd iets aan hebben, ook als je dat nut niet in geld of economische termen kunt vatten," zegt hij stellig. Om dat laatste te verduidelijken gebruikt Jacco de confrontatie vreemd-eigen. "Dat is al tientallen jaren het doel van de klassieken: je leest teksten van ruim 2000 jaar oud. Dat is moeilijk te begrijpen en je moet je dus inspannen om te snappen wat een schrijver eigenlijk wil zeggen. Dat is een oefening in communiceren en je verplaatsen in de gedachten van een ander." 

Als die tekst dan allerlei culturele elementen in zich draagt, die heel anders zijn de onze, dan doet dat iets met een leerling, zo blijkt. . "Als je Seneca's brief over de behandeling van slaven leest, is het prettig om te zien dat hij slaven ook als mensen ziet. Maar dat hij het helemaal geen probleem vindt om überhaupt slaven te hebben, is natuurlijk voor ons heel raar. Als het goed is, kun je leerlingen aan de hand van zo'n tekst laten nadenken over de vraag wat mens-zijn betekent voor hen of wat vrijheid is." Ook het feit, dat je toch echt het origineel leest in plaats van een vertaling, die ook weer allerlei interpretaties met zich mee brengt, maakt het extra zinnig. Jacco: "Wie wel eens een vertaling van Shakespeare leest en daarnaast het Engelse origineel, weet dat die twee echt verschillend zijn."

ACTIVITEITEN Om de klassieke talen populair te maken en te houden organiseert Werenfridus allerlei extra activiteiten die het verleden tastbaar maken. "Dat kan een excursie zijn naar het archeologisch park in Xanten of een bezoek aan het Paleis op de Dam dat van onder tot boven volgestopt is met verwijzingen naar de Oudheid. Maar we laten leerlingen ook stukjes klassieke tragedie naspelen, om langs een andere weg de tekst en het verhaal te bekijken. Verder gaan we dit jaar proberen om tijdens de Werenfridusweek allerlei verschillende vakken activiteiten te laten aanbieden rondom het verhaal over de held Herakles. En tijdens de Week van de Klassieken, in april, proberen we de Oudheid bij alle schoolvakken zichtbaar te laten zijn in alle klassen," aldus Jacco.

OUDERBETROKKENHEID Met de uitnodiging om een aantal lessen Grieks en Latijn bij te wonen, betrekt Werenfridus ook ouders bij de klassieke talen. "Veel ouders die zelf geen gymnasium hebben gedaan, hebben geen idee wat hun kinderen doen bij onze vakken. Ze hebben daar zelf tenslotte nooit aan geroken. Ze weten dus ook vaak niet tegen wat voor moeilijkheden hun kinderen aanlopen. Als je je kind wilt helpen, wordt het dan erg moeilijk. Bovendien denken we dat het altijd goed is ouders te betrekken bij school. Tenslotte zijn zij het ook, die hun kind moed inspreken als het even niet lukt, of die ze een extra zetje kunnen geven."

 

LESAVOND Tijdens de eerste avond op 6 november komt na een korte inleiding over het antieke Rome, de Latijnse uitspraak aan bod. Een 'u' wordt uitgesproken als 'oe', alle 'c's' als een 'k' en een 'ei' wordt uitgesproken als twee klanken. Hierna mag met behulp van een woordenlijst de eerste tekst worden vertaald en daarna komt in sneltreinvaart de grammatica aan bod. Het Latijn kent geen lidwoorden en de zinsvolgorde is anders dan in het Nederlands. Werkwoorden worden in vier verschillende conjugaties, vervoegingsgroepen, ingedeeld: de a-stam, de e-stam, de mk (medeklinker)-stam en de i-stam. Er wordt een liggend streepje, de macron, op de 'e' van de e-stam gebruikt. Want welke is een e-stam en welke is een medeklinker stam? "De eerste reactie van leerlingen is dan, dat zal me worst wezen, maar dan zeggen wij, dat heeft te maken met hoe het vervoegd wordt en als je dat niet weet zit je later met een probleem," legt Jacco uit. Hiernaast is er een categorie onregelmatige werkwoorden, zoals 'esse': zijn. "Veel te veel volgens de leerlingen," aldus Jacco. De infinitivus is de vorm van het hele werkwoord. "Dat alle grammaticale termen in het Latijn op 'tivus' eindigen vinden de leerlingen aanvankelijk heel erg grappig maar als ze de 100 gepasseerd zijn is de lol er wel af," lacht Jacco. Vervolgens worden de vormen uitgesplitst naar enkelvoud en meervoud. Na de werkwoorden zijn de zelfstandige naamwoorden aan de beurt die ieder hun eigen declinaties, verbuigingsgroepen, hebben in het enkelvoud en in het meervoud. De moeder die denkt dat op deze avond in éen keer acht brugklaslesjes erdoorheen worden gejaagd, heeft het mis. "In de brugklas is dit ook éen of twee lessen." Aan het eind van de avond wordt er ouderwets huiswerk opgegeven. Jacco: "Ik heb begrip voor jullie drukke agenda's maar alleen zo kunnen jullie ervaren hoe het is om Latijnse woorden te leren en inzien dat je er tijd in moet steken om het te laten slagen."

YOUTUBE De tekst van les 1 is terug te vinden op het YouTube kanaal van Jacco Calis. Zoekfunctie: SPQR tekst 1.